Кең Жылой

Есімдер статистикасы

Қосақ — Mon, 10 Oct 2011 11:39:46 +0000

Еліміздің Статистика агенттігінің сайтында қызық мәлімет көрдім, соны бөлісе отырайын. 2011-жылдың тамыз айында туылған балаларға қойылған есімдер статистикасында ұл балалардан – Рамазан, Нұрислам, Ислам есімдері көп таңдалған екен. Рамазан айына тап келгендіктен бе екен, әлде, еліктеушілігімзден бе екен, өздерің айыра жатасыңдар. Бір қуантарлығы, қазақша есімдер көптігі. Толықтай танысам дегендер мына жерден оқып, таныса аласыңдар. Ерасыл, Айару, Кәусар, Жанерке, Нұрасыл, Айзере сияқты өзіме ұнаған көркем есімдер бар. Оқып көріңіздер!

Күлімсіреу күнімен!

Қосақ — Fri, 07 Oct 2011 10:40:57 +0000

Бүгінгі жұма күні ерекше күн екен. Себебін айтсам, қазан айының бірінші жұмасы — Бүкіләлемдік Күлімсіреу күні, орысша – всемирный день улыбки. Күлімсіреу күнін әлем халқы 11 жыл бойы атап өтуде. Бұл мерекенің бастамасшысы американдық суретші Харви Белл болып табылады. Ол 1963 жылы бір компанияның тапсырысы бойынша 10 минут ішінде сары түсті күлімсіреген бейнені ойлап тауып, суретін салды. Күлімсіреген бейне барлық құрылықтағы халықтың сүйіктісіне айналды. Тәннің де, жанның да саулығын нығайтатын – күлкі. Күлімсіреу күні – адамдарға мына әлемді кішкене болса да мейірімді және көңілді өткізуге мүмкіндік беретін, позитивті және пайдалы мереке. Бар жақсылық осы күлімсіреуден басталады!
Бүгінгі жұма күнігі мереке – бокстан өтіп жатқан әлем чемпионатындағы жігіттерге де, Бельгияға қарсы ойнайтын футболшыларымызға да сәттілік әкелсін деймін!

Суреттер интернеттен алынған.

Бекет Ата мен Махамбеттің кездесуі

Қосақ — Sun, 25 Sep 2011 11:58:35 +0000

Еліміздің батыс өңірінде Бекет Ата есімін естімеген жан жоқ шығар. 1750-1813-жылдар аралығында өмір сүріп, адамға сирек бітер қасиетімен, даналығымен, батырлығымен, көріпкел-әулиелігімен әйгілі болған жан. Бекет Атаның о дүниелік боларынан бір-екі жыл бұрын, Бөкей Хан Ордасы маңындағылар үлкен топ болып, Атаға сәлемдесуге келеді. Олармен бірге жасы 7-8-дердегі ұлы Махамбетін ертіп Өтеміс те келеді.
Алғашқы екі күн – Хан мен сұлтанға жақындардан ауыспайды. Бекет Атаның алдына барғандардың тең жартысының көңіл-күйлері бұзылып шығады. Өйткені, ол кісі бетің-жүзің бар демей болғанды да, болатынды да тіке айтып тастайтын адам болған.
Келесі күні түстен кейін Бекет Атаның алдына Өтеміс пен ұлы Махамбет кезектерімен жетеді. Махамбет табалдырықтан атағаннан-ақ жүзі бал-бұл жанып, жанары кеңінен ашылып, өзін еркін ұстап, қос қолдап тұрып Атамен амандасады. Оның қасында әкесі кібіртіктеп, аузындағы сөзін де дұрыс айта алмай, жаңылып, шатасып қала береді.
Бекет Атаның ынтасы Махамбетте болады. Енді оның өзіне тікелей сұрақтарын қоя бастайды. Әулиеден тайсалып, жауаптан мүдірген бала болмайды. Әкесі ұялып, ұлына бірдеңе айтқысы келгенде – Бекет Ата оны тоқтатып тастайды.
- Сен білмейсің, үйіме келген жандардың ең құдыреттісі осы балаң болады, оның қасында менің атағым ауыл арасы ғана деп түсінгейсің, ең бастысы дер кезінде маған алып келгенің дұрыс болған.
Содан кейін Бекет әулие көзін тарс жұмып алып, бала Махамбеттің болашағын болжап, мына сөздерді айтыпты.
- Екінші мүшеліңде Хан Ордасына еркін кіресің, бір бөлек елді басқарасың.
- Әділетсіздікке төзбейсің, ол маңдайыңа жазылған. Басыңа пәле Ханнан емес, туыстары мен маңындағылардан болады.
- Ханның тоқалынан сақ болғайсың, одан арандап қалма.
- Арқалы ақындық қонғалы тұр, халық әр сөзіңді жатқа айтатын болады.
- 30-дан асқаныңда Ордадан кетерсің, Ханнан аулақ қонып, шабысқа да барарсың. Даудың басы жер мен әділетсіздіктен басталады, көп қан төгіледі.
- Ең жақын жолдасың – сен үшін басын оққа байлайды, Одан айрылғаннан кейін бәрін дереу доғарғайсың, одан әрі Ханмен де, оның айналасымен де тартысқа барғаның – жөн болмайды.
- Еліңе сыйлы боласың, атағың тек жеті аталық емес, жер бетіне жайылады, кейінгі ұрпақ өзіңді мақтан тұтады.
- Ал енді маған қояр сұрағың болса, ұялмай-іркілмей қоя бер, – деген Атаға:
- Алдымен болжаған болжауыңызға рахмет, сізге менің айтарым жоқ, – деп қысқа қайырады Махамбет.
- Бірақ менің өмірім мен оның арғы жағында өзіңізбен бір байланысым болатын тәрізді, осыны қалай ойлайсыз?
- Махамбетжан, бәріміз де бұл өмірде мәңгілік емеспіз, тіпті енді кездеспейтін де шығармыз, әйтпесе жер бетінде адам біткен сыймай кетеді ғой. Екеуміз де о дүниелік болғанда бір-бірімізбен байланысымыз үзілмейді, ұрпақтарымыз да осыны сезінер… – дейді әулие Ата.
- Бекет Ата бұлармен құшақтасып қоштасып, қоштасарда Махамбеттің маңдайынан, төбесінен туған әкесінше құшырланып тұрып иіскейді де, иегі кемсеңдеп, тез кері бұрылып кетеді. Сосын Өтеміске міндеттегендей етіп айтқаны:
- Махамбетіңді ержеткенше бетінен қақпай, еркін өсіргейсің!
Міне, көнеден жеткен баяғы шалдардан қалған әңгімеде осылай екі құдіретті адамның кездесуі айтылады. Бекет Ата өзінің әулиелігі арқылы бала Махамбеттің арқалы ақын, батыр қолбасшы, есімі ел есінде қалатын біртуар жан екендігін осылай танып, батасын берген екен.

Менің сүйікті спортшым

Қосақ — Wed, 21 Sep 2011 11:13:53 +0000

Әлемнің ең сыйлы адамдарын анықтауда Reputation Institute компаниясы өткізген зертеуде швейцариялық теннисші Роджер Федерер әлемнің екінші адамы ретінде танылыпты. Зертеуге әлемнің 25 елі ішінде 50 мың адам қатысқан екен. Бұл зертеу нәтижесінде бірінші орынды расизмге қарсы күрескер, ОАР-ның бұрынғы президенті Нельсон Мандела алыпты.
Әлемге әйгілі 54 адам іріктеліп, солардың ішінде таңдаулылары алынған, бұлардың ішінде әйгілі саясаткерлер, бизнесмендер, өнер қайраткерлері, спортшылар болған.
Р.Федерер – теннистен Үлкен Шлем жарыстарының бірнеше дүркін жеңімпазы, ойын өрнегімен талайды тамсандырған, менің сүйікті спортшыларымның бірі. Корттағы ойындарының өзінен бір бекзаттылық сезіліп тұратын, шебер теннисші. Оның бұл байқауға таңдалуы – көптеген елдер халықтарына көмек қолын созып, қайырымдылық жасап және мүгедек спортшыларға өз атынан көмек фондын ашып, жүргізіп келе жатырғаны себеп болған. Биылғы жылы өз фонды арқылы тосын табиғат апаттарынан зардап шеккен елдерге көмектесіп, Эфиопия, Оңтүстік Африка, Малави, Танзания, Зимбабве, Швейцария елдерінде білім беру және спорт кешендерін тұрғызуға көмектескен. Бұл тізімде: миллиардер Билл Гейтс (3 орын), Apple-дың басшысы Стив Джобс (6 орын), Facebook-ты құрған Марк Цукерберг (20 орын) те бар.
Сондай-ақ, алғашқы ондықтың тізімін бере кетейін:
1 Нельсон Мандела
2 Роджер Федерер
3 Билл Гейтс
4 Уоррен Баффет
5 Ричард Брэнсон
6 Стив Джобс
7 Опра Уинфри
8 Боно
9 Ратан Тата
10 Елизавета II
Роджер Федерер мен атақты боксшымыз Серік Сәпиевтің фотосы

Қазақша домен бола ма?

Қосақ — Tue, 20 Sep 2011 06:06:35 +0000

Қазақстан “Интернет аттары мен адрестері жөніндегі ICANN” корпорациясына кирилицада белгіленетін өз доменін ұсынғанын көптеген БАҚ-тарда жазды. Тапсырыс беріліп қойыпты, енді алуымыз қалған сияқты. Мына сілтемеде көрсетілгендей, домен латынша болмауы керек және домен аты сол елдің мемлекеттік тілінде, сосын техникалық талаптарға жауап беруі керек екен. Менің түсінігім бойынша, осы талаптарға сай болса – жетіп жатыр. Қазіргі таңда әлемнің 12 елі ұлттық алфавиттеріне сәйкес, өз IDN доменін қолданады екен, соның ішінде Ресей елі де бар, оларда “РФ” деп қолданады. Бізде ашылған жағдайда 4 бөлімге бөлінеді екен, мысалы:
МЕМ.КАЗ — мемлекеттік мекемелер үшін;
БIЛ.КАЗ — білім беру мекемелері үшін;
КОМ.КАЗ — коммерциялық мекемелер үшін;
ОРГ.КАЗ — басқалар үшін.
Мен оқыған жердің барлығында кирилицамен “КАЗ” домені деп жазылып жүр, сонда қазақ алфавитіне сәйкес, “ҚАЗ” домені болмайтын болғаны ма? “Қ” әрпін қосып ашуымыз үшін не кедергі болып тұр екен. Тіліміз мемлекеттік дегенімізбен, ісіміз әлі сол баяғы қалпында қала береді ме?

Әскери парад

Қосақ — Fri, 19 Aug 2011 11:46:25 +0000

Биылғы 30-тамыз Конституция күніне орай, әскери парад өткізілмекші екен. Өткізілейін деп отырған парад алдыңғы жылдары да болған. Баяғыда кеңес заманында осындай парадтар жиі болып, халықты қойша көшеге алып шығушы еді. Ол кезде кеңестік басшылар империалистерге қыр көрсетіп, бізде осындай техникалар бар дегендей мақтанушы еді. Ол заман өтті ғой, енді мынау не парад?! Бізде әскери техника жасалып жатыр ма, не әскеріміз орасан көп пе? Әлде, қазақ тойшыл халық, тойлап жүре бергені дұрыс дей ме екен. Халықтың тұрмыс-тіршілігіне мән бермай, әйтеуір той-думандар мен парад-концерт-шоуларға дәндеп алдық.

Ролан Гаррос теннис жарысы

Қосақ — Sun, 22 May 2011 17:18:34 +0000

Ролан Гаррос турнирі – 20-ғасырда бастау алған ең ірі теннис жарыстарының бірі. Биыл мамырдың 25-і мен маусым айының 5-і күндері Париждің ең ірі корттарында өтеді. Басында Францияның ашық біріншілігі ретінде құрылып, уақыт өте келе үлкен жарысқа айналған. Дүниежүзілік соғыстар кезінде тоқталып қалғанымен, соғыс біткен соң, әр жылдары жалғасын тауып отырған. 1-дүниежүзілік соғыс батыры, ұшқыш Ролан Гарростың құрметіне, жарыс осылай аталған. Ерлер мен қыздар арасында жекелей, парлар арасында, микст жарысы арасында, сондай-ақ, жастар мен жасөспірімдер арасында жарыстар өтеді. Енді бұл турнирді ең көп рет жеңіп алғандарды еске алсақ:
ерлер арасында:
Бьорн Борг — 6 титул (1974, 1975, 1978, 1979, 1980, 1981)
Рафаэль Надаль — 5 титул (2005, 2006, 2007, 2008, 2010)
Анри Коше — 4 титул (1926, 1928, 1930, 1932)
Рене Лакост — 3 титул (1925, 1927, 1929)
Густаво Куэртен — 3 титул (1997, 2000, 2001)
Матс Виландер — 3 титул (1982, 1985, 1988)
Иван Лендл — 3 титул (1984, 1986, 1987)

Қыздар арасында:
Крис Эверт — 7 титул (1974, 1975, 1979, 1980, 1983, 1985, 1986)
Сюзанн Ленглен — 6 титул (1920, 1921, 1922, 1923, 1925, 1926)
Штеффи Граф — 6 титул (1987, 1988, 1993, 1995, 1996, 1999)
Маргарет Смит Корт — 5 титул (1962, 1964, 1969, 1970, 1973)
Хелен Уиллс Муди — 4 титул (1928, 1929, 1930, 1932)
Жюстин Энен — 4 титул (2003, 2005, 2006, 2007).
Қарап отырғанымыздай, қазіргі теннисшілерден Р.Надаль ғана титулын өзгерте алады. Сонымен қатар, биылғы чемпиондықтан үміткерлер ретінде қазір өте жақсы формада жүрген серб Н.Джокович, кәрі тарлан Р.Федерер, шотланд Э.Маррей мен швед Р.Седерлингтер арасында болатын шығар деп ойлаймын. Егер Н.Джокович жартылай финалға жетсе, 1-ракетка титулын Р.Надальдан тартып алайын деп тұр. Ал, қыздар арасындағы жарыс бұдан әрі тартысты болайын деп тұр. Ж.Энен мен апалы-сіңлілі С.В.Уильямстар жарыстарға қатыспағалы, қыздар арасында нақты лидер жоқ, көбінің деңгейлері бірдей. Үміткерлер ретінде: даниялық К.Возняцки, орыс қыздары М.Шарапова мен В.Звонарева, бельгиялық К.Клейстерс, белорус қызы В.Азаренка, неміс А.Петкович арасында болатын шығар деп ойлаймын. Тіпті, былтырғы финалдағыдай С.Стосур мен Ф.Скьявоне сияқты ортанқол теннисшілер де шығуы мүмкін екенін жоққа шығармайық.
Ерлер мен қыздар арасындағы жеңімпазға биыл – 1,2 млн евро сыйақы төленеді, бұл былтырға қарағанда – 7,14 пайызға өскен екен.
Жалпы сыйлық қор былтырға қарағанда 4,24 пайызға өсіп, биыл 17,52 млн. евроны немесе 25 млн долларды құрап отыр,
Біздің Қазақстан теннисшілеріне келсек, ерлерден: А.Голубев, М.Кукушкин, қыздардан: Я.Шведовалар қатысады. Өкінішке орай, З.Дияс қызымыз квалификация турнирінен өте алмады. Біздің теннисшілеріміздің рейтингілері өте жоғары емес екендігін еске алсақ, финалдық ойындарға шығуға үмітіміз аздау. Дегенмен де, теннисшілерімізге жеңістер тілеп, Ролан Гаррос корттарында сәттілік тілейік!

Пионерлік ұйымдар

Қосақ — Thu, 19 May 2011 13:26:13 +0000

19-мамыр – советтік замандағы пионерлер күні! Ол кезде бүкіл пионерлер жиналып, пионерлік алау жағып, ұлы той болушы еді. Жарқын болашаққа деген үлкен ой жататын, балалар алға ұмтылатын, аға буынға еліктеуге тырысатын. Ол кез – менің балалық шағымның ең ыстық шақтарымныің бірі еді. Қарап отырсам, қазір осының бәрі – бос әурешілік, қазіргі балаларға ертегі сияқты. Соның бәрі кешегі күннің тәрбиесі болса да, оның ішінен жақсы жақтарын алып отыру қажет деп ойлаймын. Кім қалай ойласын, менің, тіпті, советтік балалардың бала кезінен азамат болып қалыптасуына зор ықпал еткен мерекелердің бірі еді. Ал, қазір өзіміздің идеологиямызға ыңғайластырылған қандай ма бір мектеп мерекесі бар ма?! Ол кезде октябрят, пионер, комсомол ұйымдары қандай қоғамдық жұмыс жүргізуші еді, бәрі де бір кісідей атсалушы еді ғой. Қазіргі мектепке қарап отырып олай деп айта алмайсың. Сондай мектеп ұйымдары болуы керек пе өзі, әлде, жаһандану кезінде олардың бәрі алдамшы ұйымдар ма?

Кітаптар күні

Қосақ — Sat, 23 Apr 2011 06:12:19 +0000

23-сәуір – дүниежүзілік кітаптар және автор құқығы күні. 1995-жылы ЮНЕСКО-ның бас конференциясында осы күнді кітапсүйер қауым мен автор құқығын қорғауға арнаған. Бұл күн БҰҰ жүйесінде де тойланады. Халықаралық ұйым болғандықтан, бұл күн Шекспирдің, Сервантестің қайтыс болған күні ретінде таңдап алынған.
Шешім халықтың сауатын ашу мақсатымен, мәдениетті дәстүрдің дамуын ұғындыру үшін және кітап білім берудің ең үлкен құралы ретінде қабылданған екен. Шет елдерде бұл күні кітап көрмелері мен жәрмеңкелері өткізіліп жатады. Мереке құтты болсын, кітапсүйер қауым!

ҰБТ телефонсыз өте ме?

Қосақ — Thu, 14 Apr 2011 16:36:44 +0000

Биылғы болатын ҰБТ-ға өзгерістер енбек екен, атап айтқанда, тестлеу орталықтарына қатысты. Бұл туралы Алматы қалалық білім беру жүйесінің жаңа технологиялар орталығының директоры Темірхан Тасболатов “Вечерний Алматы” газетіне сұқбат бергенде айтыпты. Оның айтуынша, былтырғы жылы ҰБТ сұрақтары жеңіл болған, соның арқасында көп оқушылар 125 балл алған, енді сұрақтар қайта қаралады. ҰБТ өткізу барысында кейбір жерлерде ұялы телефон қолданғандарды жоққа шығармапты. Осы былтыр ҰБТ өткеннен кейін, телефон қолданғандар туралы бір ауыз сөз айтылмап еді, “бұл туралы ешқандай мәлімет жоқ” деп мізбақпаған еді министрліктегілер, биыл енді тест сұрақтарын қиындатып, телефон ұстағандарды бірден қуып, қатаң бақылауға алатын болыпты. Барлық жерлерде телефон “глушителдерін” (қазақшасын білмегенім үшін кешірім сұраймын) қоданатын болыпты. Металл іздейтін құрал бұрыннан болатын. ҰБТ тапсыру орталықтары еліміздің 154 жерінде бар екен, осы жерлердің бәріне бірдей “глушитель” қоя ма, әлде, сол кезде ұялы телефон байланысын өшіріп тастай ма (мүмкін емес сияқты), бұл жағын ашық айтпапты. Бастысы, жоғарыдағылардың бұрын өткен ҰБТ-ларда былық-шылықтар болып жататындығын мойындап, қателіктерді қолға алуы дер едім. Ал, тестінің басқа процедураларына келсек, көп өзгерістер жоқ, бір қуаныштысы 2010-2011-оқу жылына 35 425 грант бөлінгені, бұл былтырға қарағанда – 585 грантқа көп екен.